Pogorszenie sentymentu na rynkach finansowych w drugiej połowie marca było kontynuowane przez większą część kwietnia. Większość światowych indeksów kapitałowych zakończyła zatem miniony miesiąc pod kreską, choć ostatnie dni kwietnia przyniosły próbę odbicia. Zdecydowanym wyjątkiem okazał się Shanghai B-Share, który wzrósł prawie 8 proc. Przecenę obserwowaliśmy także na rynku towarowym, ale w drugiej połowie miesiąca do głosu ponownie zaczęła dochodzić strona popytowa.

Przecena cen akcji i surowców wynikała z szeregu czynników, które w zasadzie dają się sprowadzić do jednego – wyczerpały się powody do dalszych wzrostów. Progresja na rynkach kapitałowych i towarowych, trwająca od grudnia zeszłego roku, napędzana była przez dodruk pieniądza przez ECB (LTRO), oczekiwane ożywienie gospodarcze w Europie oraz pozytywnie zaskakujące odczyty makro zza oceanu. Efekt obu LTRO przestał już oddziaływać na rynki, ożywienie na Starym Kontynencie w najbliższych latach stoi pod sporym znakiem zapytania, a amerykańskie dane makro przestały zaskakiwać inwestorów. Awersję do ryzyka dodatkowo w ostatnich tygodniach zwiększyła eskalacja obaw o sytuację hiszpańskiej gospodarki. Wzrost stopy bezrobocia w I kwartale prawie do 25 proc., spadający poziom sprzedaży detalicznej od 21 miesięcy i druga w tym roku obniżka ratingu przez agencję S&P zdecydowanie nie wróżą dobrze Hiszpanii.

Pod znakiem zapytania stawiany jest także kierunek dalszej polityki gospodarczej w strefie euro. Coraz częściej pojawiają się głosy, że same cięcia budżetowe to za mało, by rozwiązać problem zadłużenia, a przedłużająca się dekoniunktura spowoduje i tak jego dalszy wzrost. Pogrążające się w recesji kraje europejskie wdrażające drastyczne reformy stają się tego żywym przykładem. Zatem forsowana przez Niemcy wizja zażegnania kryzysu w Eurolandzie przestaje być widziana jako jedyne, a także najlepsze rozwiązanie. Ponadto Angela Merkel straciła ostatnio swojego bardzo ważnego sojusznika w wyniku upadku holenderskiego rządu. Premier Mark Rutte złożył na ręce królowej Beatrix dymisję swego gabinetu. Brak większości w parlamencie oznaczał, że Holandia nie jest w stanie przeforsować reform, które zapewniłyby wypełnienie europejskich celów budżetowych. Bardzo prawdopodobna jest także zmiana polityczna we Francji. Pierwszą turę wyborów wygrał kandydat Partii Socjalistycznej Francois Hollande, sondaże faworyzują go także w II turze głosowania. Oznaczałoby to rozpad duetu Merkel-Sarkozy i pozostawienie niemieckiej kanclerz samej na polu walki.

Tabela grupująca najważniejsze dane makro opublikowane w ostatnim miesiącu, które mają największy wpływ na kształtowanie trendów na głównych rynkach finansowych:

Wskaźnik makro	Miesiąc	Wartość z danego miesiąca	Poprzednia wartość	Trend
Indeks FED z Filadelfii	kwiecień	8 ,5 pkt.	12, 5 pkt.
Indeks nastrojów konsumentów Uniwersytetu Michigan	kwiecień	76,4 pkt.	76,2 pkt.
Indeks zaufania konsumentów – Conference Board	kwiecień	69,2 pkt.	69,5 pkt.
Indeks wskaźników wyprzedzających - Conference Board	marzec	0,3% m/m	0,7% m/m
Indeks NY Empire State	kwiecień	6,56 pkt.	20,21 pkt.
Indeks instytutu IFO	kwiecień	109,9 pkt.	109,8 pkt.
Indeks instytutu ZEW	kwiecień	23,4 pkt.	22,3 pkt.
Sprzedaż detaliczna USA	marzec	0,8 % m/m	1 % m/m
Produkcja przemysłowa USA	marzec	0% m/m	0% m/m
Dynamika PKB USA (anualizowany) – wstępna	I kwartał	2,2%	3,0%
Bazowa stopa procentowa USA	kwiecień	0,25%	0,25%
Inflacja CPI USA	marzec	2,7% r/r	2,9% r/r
Realna stopa procentowa USA	marzec	-2,45% r/r	-2,65% r/r
Inflacja PPI USA	marzec	2,8% r/r	3,3% r/r
Inflacja HICP	marzec	2,7% r/r	2,7% r/r
Inflacja PPI strefa euro	luty	3,6% r/r	3,8% r/r
Stopa bezrobocia USA	marzec	8,2%	8,3%
Zmiana zatrudnienia w sektorze pozarolniczym USA	marzec	120 tys.	240 tys.

- trend wzrostowy
- trend spadkowy
- trend boczny

Odczyty makro przestały pozytywnie zaskakiwać

Pogorszenie nastrojów na rynkach finansowych zbiegło się w czasie ze spadkami większości amerykańskich wskaźników sentymentu: indeksu FED z Filadelfii, indeksu zaufania konsumentów – Conference Board, indeksu NY Empire State. Wzrost zanotowały co prawda w minionym miesiącu niemieckie indeksy instytutu IFO i ZEW, ale był on nieznaczny. Z twardych danych makro rozczarowała sprzedaż detaliczna w strefie euro oraz bardzo słabe wstępne kwietniowe odczyty indeksów PMI w Europie, szczególnie te dla usług i przemysłu w Eurolandzie. Mimo spadku stopy bezrobocia za oceanem, wzrost zatrudnienia w marcu w sektorze pozarolniczym był znacznie mniejszy od prognoz i od poprzedniego odczytu.

Obawy o Hiszpanię nie słabną

Przecena na rynkach finansowych napędzana była znowu obawami inwestorów o przyszłość gospodarczą Starego Kontynentu. Tym razem jednak obawy te skupiły się w przeważającej większości na Hiszpanii, co doskonale ilustruje zachowanie hiszpańskiego indeksu giełdowego (spadek IBEX35 o ponad 10 proc. w kwietniu) oraz wzrost rentowności 10-latków tego kraju powyżej psychologicznej granicy 6 proc. w minionym miesiącu. Dlaczego inwestorzy znowu przypomnieli sobie o Madrycie? Powodów w ostatnim czasie nie brakowało. Wstępne szacunki hiszpańskiego PKB za I kwartał potwierdzają, że ponownie znalazła się ona w recesji – dynamika PKB spada drugi kwartał z rzędu o 0,3 proc. Prognozy rządowe również nie nastrajają optymistycznie, podaje on że w tym roku PKB spadnie o 1,7 proc. Nie trzeba być czarnowidzem, by analizując pozostałe twarde dane makro zobaczyć to, czego obawiają się inwestorzy. Sytuacja na rynku pracy pogarsza się z każdym miesiącem, już prawie co czwarty obywatel Hiszpanii w wieku produkcyjnym pozostaje bez pracy, a szacuje się że w 1,73 mln gospodarstw domowych nie ma ani jednej osoby posiadającej zatrudnienie. Zagrożeniem dla gospodarki są także hiszpańskie banki. W kwietniu Bank Hiszpanii poinformował, że odsetek zagrożonych kredytów w tych instytucjach wzrósł do 8,2 proc., czyli poziomu najwyższego od 18 lat. Nie powinna zatem zaskakiwać ogłoszona na koniec miesiąca obniżka ratingów kredytowych dziewięciu hiszpańskich banków, w tym największego Santandera.

Co dalej ze strefą euro?

Załamanie rynku nieruchomości w 2008 roku nadal pozostaje najważniejszą przyczyną problemów kraju na Półwyspie Iberyjskim. Wzrost rynku mieszkaniowego odpowiedzialnego za dynamiczne ożywienie gospodarki w latach 2002 – 2007 teraz odbija się czkawką mieszkańcom Hiszpanii. Mimo drastycznych oszczędności w ostatnim czasie, odbywających się nie bez sprzeciwów społecznych, dane makro napływające z tego kraju martwią coraz bardziej. Coraz bardziej poddawana jest również w wątpliwość niemiecka wizja zrównoważonej budżetowo Europy. Rosnący opór społeczeństw zmuszanych do oszczędzania w połączeniu z kurczącą się grupą sprzymierzeńców niemieckiej kanclerz, po upadku holenderskiego rządu i bardzo prawdopodobnej zmianie w fotelu prezydenckim we Francji, stanie się zapewne przyczyną ponownej dyskusji na temat przyszłości strefy euro. Ciężko jednak powiedzieć, jak ta dyskusja może się zakończyć i na jakie ustępstwa zgodzą się Niemcy pod naporem pozostałych krajów Eurolandu. Niepewność nigdy nie jest dobra dla rynków finansowych. Jeśli zatem nie pojawią się pozytywne sygnały z otoczenia makro stymulujące dalsze wzrosty (np. zaskakująco dobre dane z amerykańskiego rynku pracy) to kolor czerwony może na dłużej zapanować na giełdach.

Karolina Bojko
EFIX Dom Maklerski S.A.
karolina.bojko@efixdm.pl